محدوده ی حجاب زن در برابر زنان دیگر و در برابر محارمش را الله متعال در کتاب خود، در این آیه، چنین فرموده است:

 {.. وَلَا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَلْیَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُیُوبِهِنَّ  وَلَا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاء بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِی إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِی أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ أَوْ مَا مَلَکَتْ أَیْمَانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِینَ غَیْرِ أُوْلِی الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجَالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِینَ لَمْ یَظْهَرُوا عَلَى عَوْرَاتِ النِّسَاء …….} (النور:۳۱) 

و زینت خویش را نمایان نسازند، مگر آن مقدار و آن چیزهایی که ( طبیعةً ) پیدا می‌گردد، و چارقد و روسری های خود را بر یقه‌ها و گریبانهایشان آویزان کنند ( تا گردن و سینه و اندامهائی که احتمالاً از لابلای چاک پیراهن نمایان می‌شود، در معرض دید مردم قرار نگیرد ) و زینت ( اندام یا ابزار ) خود را نمودار نسازند مگر برای شوهرانشان، پدرانشان، پدران شوهرانشان، پسرانشان، پسران شوهرانشان، برادرانشان، پسران برادرانشان، پسران خواهرانشان، زنان (همکیش) خودشان، کنیزانشان، دنباله روانی که نیاز جنسی در آنان نیست ( از قبیل: افراد مخنث، ابلهان، پیران فرتوت، اشخاص فلج )، و کودکانی که هنوز بر عورت زنان آگاهی پیدا نکرده‌اند ( و چیزی از امور جنسی نمی‌دانند )

زینت دو نوع است:

زینت پنهان(خفی): که شامل مکان قرار گرفتن گوشواره، خلخال، دستبند و گردنبند می شود.

و زینت ظاهری: که همان لباس ظاهر است و بنا به عادت، هنگام خارج شدن پوشیده می شود (مانند عباء در زمان ما)

ابن جریر رحمه الله روایت می کند که ابن مسعود رضی الله عنه چنین گفته اند: زینت دو است: (زینت) ظاهری که همان لباس است و زینت پنهان، خلخال ها و گوشواره ها و دستبند ها می باشند. (تفسیر الطبری :۱۹/۱۵۵, ط. أحمد شاکر)

از منظری دیگر نیز می توانیم زینت را تقسیم کنیم:

زینت اول: آن زینتی است که زن می تواند در مقابل دیگر زنان و هم چنین محارمش آشکار کند و در واقع شامل اعضایی می شود که غالبا پیدا می گردد و نمی توان هنگام حرکت کردن از آن پرهیز نمود؛ مانند: سر، مو، گردن، قسمت بالای سینه (محل قرار گرفتن گردنبند)، بازو، قسمت پایین ساق پا و چیزهایی از این قبیل.

نوع دوم: زینتی است که نمی توان هنگام خارج شدن از خانه از آن پرهیز کرد؛ مانند عبا که لباس ظاهری زن به حساب می آید و چیزهایی از این قبیل.

پس زن نمی تواند در برابر دیگر زنان وهمچنین محارمش، با لباسی خارج شود که عورتش را آشکار می سازد؛ لباس هایی که در واقع از عورت خفی او بیشتر است. دلیل آن سیاق آیه ی نور است. در این آیه الله به زن، اجازه ی آشکار کردن زینتش را در برابر محارم و زنان، در کنار هم آورده است و این نشان می دهد آن زینتی که زن حق دارد در برابر دیگر زنان نمایان سازد همان زینتی است که اجازه دارد در مقابل محارمش آشکار کند.

قاضی عیاض رحمه الله می فرماید : دیگر قسمت های بدن او (زن) برای محارم عورت است؛ مگر سر، مو، بازوها و آن چه بالاتر از منطقه ی انداختن گردنبند است.(إکمال المعلم شرح صحیح مسلم :۲ / ۱۰۱)

در کتاب خدا و سنت پیامبر او صلی الله علیه و سلم نیز، هیچ دلیلی وجود ندارد مبنی بر این که زن اجازه دارد در برابر زنان دیگر قسمت های فتنه انگیز بدنش مانند کمر، سینه، کتف، شکم، ساق پا و … را آشکار نماید، چه این با لباس هایی باشد که رنگ پوست او را مشخص می کند، چه با لباس های تنگی که جزئیات بدنش را نشان می دهد. تمامی این موارد، در شرع خدا جایز نمی باشد.

هم چنین باید دانست دلیلی وجود ندارد مبنی بر این که عورت زن در برابر زنان دیگر، از ناف تا زانوست.

فتوای کمیته ی دائمی افتای عربستان سعودی

کمیته ی دائمی افتای عربستان سعودی فتوایی صادر کرده بود که در آن چنین آمده است: “ظاهر قرآن دلالت بر این دارد که زن در برابر زن دیگر به همان مقداری اجازه دارد بدن خود را آشکار سازد که در مقابل دیگر محارمش، چنین اجازه ای به او داده شده است و در واقع شامل آن قسمت هایی می شود که بنا به عادت در خانه و محل کار (به شرطی در محل کار نامحرم نباشد) آشکار می کند، همان گونه که الله متعال فرموده اند: {وَلَا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ آبَائِهِنَّ أَوْ آبَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَائِهِنَّ أَوْ أَبْنَاءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِی إِخْوَانِهِنَّ أَوْ بَنِی أَخَوَاتِهِنَّ أَوْ نِسَائِهِنَّ …} و زینت ( اندام یا ابزار ) خود را نمودار نسازند مگر برای شوهرانشان ، پدرانشان ، پدران شوهرانشان ، پسرانشان ، پسران شوهرانشان ، برادرانشان ، پسران برادرانشان ، پسران خواهرانشان یا زنان ( همکیش ) خودشان … .

اگر این آیه را به عنوان نصی از قرآن بپذیریم، باید بدانیم که سنت پیامبر صلی الله علیه و سلم نیز بر آن دلالت داشته است و زنان پیامبر صلی الله علیه و سلم و صحابه و تابعین ایشان تا عصر حاضر، بدان عمل کرده اند.

منظور از این که “بنا به عادت در خانه آشکار می شود” آن قسمت هایی است که معمولا در خانه نمایان می شود و اگر آشکار نشوند فعالیت زن را مختل می سازد و بر زن دشوار است که از آن پرهیز نماید مانند سر، دست، گردن، پا. اما گسترش دادن این محدوده ها، راهی است برای این که زن به فتنه کشیده شود یا هم جنسانش به فتنه بیفتند“(فتاوى اللجنة الدائمة: ۱۷ / ۲۹۲)

پس جایز نیست زن عورتش را در برابر دیگر زنان و همچنین محارمش نمایان سازد و لباس هایی برهنه و کوتاه استفاده کند یا در مقابل آن ها شلوار تنگ یا چیز هایی از این قبیل بپوشد. به علاوه زن اجازه ندارد به عورت زن دیگر نگاه کند. پیامبر صلی الله علیه و سلم می فرمایند: ( لا تنظر المرأة إلى عورة المرأة) زن نباید به عورت زن دیگر نگاه کند (روایت مسلم). پس هرگاه زن مسلمان خواهر مسلمانش را دید که این گونه لباس ها را پوشیده است بر او واجب است که او را نصیحت کند و به او گوشزد نماید. هم چنین زن مسلمان نباید در مجلسی که چنین لباس هایی پوشیده شده است بماند مگر با فروگرفتن چشم و محافظت نمودن از نگاهش. الله متعال چنین می فرماید:

{ وَقُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ یَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَیَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ …} (۳۱: النــور) و به زنان مؤمنه بگو : چشمان خود را ( از نامحرمان ) فرو گیرند ( و چشم‌چرانی نکنند) و عورتهای خویشتن را ( با پوشاندن و دوری از رابطه نامشروع ) مصون دارند.

باید دانست که فرو گرفتن چشم در این گونه مجالس کار سختی است پس راه حلی که می ماند همان ترک مجلس است. بر زن مسلمان واجب است برای این که دین، انسانیت و عفتش سالم باقی بماند این گونه مجالس را ترک کند.
نوشته ی :فیصل بن عبدالله العَمری؛ (دعوتگر، مشاور خانواده و مربی خبره در زمینه رشد بشری)

مترجم: فاطمه شمسی با تلخیص

منبع: صید الفوائد